{"id":3178,"date":"2011-04-11T11:05:49","date_gmt":"2011-04-11T11:05:49","guid":{"rendered":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/?p=3178"},"modified":"2011-04-11T11:05:49","modified_gmt":"2011-04-11T11:05:49","slug":"autyzm-objawy-c-d","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/?p=3178","title":{"rendered":"AUTYZM-OBJAWY c.d."},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Desperacko poszukiwa\u0142am mo\u017cliwo\u015bci uwolnienia si\u0119 od stanu \u201el\u0119ku\u201d. Oscylowa\u0142am mi\u0119dzy impulsywnym zachowaniem a wycofaniem si\u0119 w sw\u00f3j wewn\u0119trzny \u015bwiat, gdzie mog\u0142am unikn\u0105\u0107 stymulacji. (\u2026) Dziecko autystyczne potrzebuje bezpiecze\u0144stwa, jakie daj\u0105 mu jego w\u0142asne drogi ucieczki.<\/p>\n

Grandin, Scariano<\/p>\n

L\u0119k jest widoczny w postawie cia\u0142a, ruchach, gestach, mimice. Wyst\u0119puje wzmo\u017cone napi\u0119cie mi\u0119\u015bni, zw\u0142aszcza w stawach skokowych: dziecko chodzi na palcach, wygina r\u0105czki w nadgarstkach. Rzutuje to na zachowanie we wszystkich sytuacjach \u017cyciowych, bardzo ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 normalnego funkcjonowania.<\/p>\n

By\u0142em cz\u0119sto zdenerwowany i spi\u0119ty. Zawsze mia\u0142em problem z napi\u0119ciem mi\u0119\u015bniowym, spazmami twarzy i reszty cia\u0142a. Widzia\u0142em filmy video o innych osobach z Autyzmem i dostrzega\u0142em ten sam wzorzec zachowania i poruszania si\u0119. Pami\u0119tam chwil\u0119, kiedy si\u0119 tak napr\u0119\u017ca\u0142em, \u017ce a\u017c moje ga\u0142ki oczne mia\u0142y przymus patrzenia w g\u00f3r\u0119. Przez to z trudem wybudza\u0142em si\u0119 z koszmar\u00f3w sennych.<\/p>\n

J. Newson \u017by\u0107 z autyzmem<\/em>, \u201eDziecko Autystyczne\u201d 2001, nr 1<\/p>\n

Permanentny stan l\u0119ku powoduje zahamowanie rozwoju. Informacje docieraj\u0105ce z zewn\u0105trz s\u0105 b\u0142\u0119dnie przetwarzane przez \u201epopsuty\u201d system nerwowy. Bod\u017ace staj\u0105 si\u0119 niezrozumia\u0142e, a nieustaj\u0105co zmieniaj\u0105ce si\u0119 sytuacje \u017cyciowe wytr\u0105caj\u0105 z r\u00f3wnowagi. Otaczaj\u0105cy \u015bwiat staje si\u0119 przera\u017caj\u0105c\u0105 pu\u0142apk\u0105.<\/p>\n

Odbi\u00f3r wra\u017ce\u0144 sensorycznych<\/strong><\/p>\n

Wzrok, s\u0142uch, dotyk, w\u0119ch i smak dostarczaj\u0105 nam informacji o \u015bwiecie zewn\u0119trznym i umo\u017cliwiaj\u0105 kontakt z nim. Gdy kt\u00f3ry\u015b z tych kana\u0142\u00f3w ulega zak\u0142\u00f3ceniu, zmienia si\u0119 dop\u0142yw informacji, a wraz z nim obraz otaczaj\u0105cego \u015bwiata. Badania wykaza\u0142y, \u017ce blisko 95% dzieci dotkni\u0119tych autyzmem przejawia zaburzenia zwi\u0105zane z dotykiem i czuciem, ok. 85% \u00a0\u2013 ze s\u0142uchem, ok. 65% \u2013 ze wzrokiem, a ok. 25% \u2013 ze smakiem i w\u0119chem. Mog\u0105 one by\u0107 trojakiego rodzaju:<\/p>\n

\u2212 nadwra\u017cliwo\u015b\u0107<\/strong> na impulsy z zewn\u0105trz\u2013\u00a0do m\u00f3zgu przedostaje si\u0119 zbyt du\u017ca ilo\u015b\u0107 informacji, z kt\u00f3rymi dziecko nie potrafi sobie poradzi\u0107;<\/p>\n

\u2212 zbyt ma\u0142a wra\u017cliwo\u015b\u0107<\/strong>\u2013drogi sensoryczne wy\u0142apuj\u0105 za ma\u0142o informacji z zewn\u0105trz, co powoduje, \u017ce do m\u00f3zgu dociera zbyt ma\u0142a ilo\u015b\u0107 bod\u017ac\u00f3w;<\/p>\n

\u2212 bia\u0142y szum<\/strong>\u2013wadliwe dzia\u0142anie kana\u0142\u00f3w sensorycznych powoduje wytwarzanie w\u0142asnych bod\u017ac\u00f3w wewn\u0105trz organizmu, kt\u00f3re zak\u0142\u00f3caj\u0105 odbi\u00f3r lub nie dopuszczaj\u0105 informacji p\u0142yn\u0105cych ze \u015bwiata zewn\u0119trznego.<\/p>\n

W wyniku tych zak\u0142\u00f3ce\u0144 mo\u017cna odbiera\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 na trzy r\u00f3\u017cne sposoby:<\/p>\n

\u2212 widzie\u0107, s\u0142ysze\u0107, czu\u0107 rzeczy, kt\u00f3rych nikt inny nie odbiera, za\u015b te, kt\u00f3re s\u0105 \u201enormalnie\u201d dostrzegalne, odbiera\u0107 ze wzmo\u017con\u0105 si\u0142\u0105;<\/p>\n

\u2212 nie widzie\u0107, nie s\u0142ysze\u0107, nie odczuwa\u0107 bod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3re \u201enormalnie\u201d s\u0105 odbierane, za\u015b dostrzega\u0107 tylko te bod\u017ace, kt\u00f3re dla \u201enormalnego\u201d cz\u0142owieka s\u0105 bolesne;<\/p>\n

\u2212 widzie\u0107, s\u0142ysze\u0107, czu\u0107 nieprzerwanie bia\u0142y szum, monotonne obrazy, d\u017awi\u0119ki, odczucia pochodz\u0105ce z wewn\u0105trz cia\u0142a, kt\u00f3re zak\u0142\u00f3caj\u0105 i nie pozwalaj\u0105 dotrze\u0107 bod\u017acom z zewn\u0105trz.<\/p>\n

Zachowaniem swym dziecko z autyzmem desperacko pr\u00f3buje naprawi\u0107 swoje zmys\u0142y i zakomunikowa\u0107, czego potrzebuje, a co jest dla niego bolesne. Trzeba tylko uwa\u017cnie przyjrze\u0107 si\u0119 jego komunikatom.<\/p>\n

Co widzi dziecko autystyczne?<\/strong><\/p>\n

Ponad po\u0142owa os\u00f3b chorych na autyzm cierpi na zaburzenia zwi\u0105zane ze wzrokiem. Cz\u0119\u015bciej spotykamy si\u0119 z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 wzrokow\u0105. Gdy do m\u00f3zgu dociera za du\u017co bod\u017ac\u00f3w, nawet ma\u0142y py\u0142ek kurzu mo\u017ce przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119. Dziecko dostrzega najdrobniejsze szczeg\u00f3\u0142y bardzo wyra\u017anie. Potrafi godzinami zbiera\u0107 paproszki z dywanu lub przygl\u0105da\u0107 si\u0119 plamce na obrusie. Uwielbia wszelkie okr\u0105g\u0142e przedmioty, kt\u00f3rymi mo\u017cna wirowa\u0107. Cz\u0119sto eksperymentuje z promieniami \u015bwiat\u0142a, rozszczepiaj\u0105c je na r\u00f3\u017cne kolory, puszczaj\u0105c \u201ezaj\u0105czki\u201d, patrz\u0105c przez ma\u0142e dziurki. \u0179le znosi blask s\u0142o\u0144ca, bezpieczniej czuje si\u0119 w ma\u0142ych, przyciemnionych pomieszczeniach. Natomiast dziecko, do kt\u00f3rego dociera zbyt ma\u0142o bod\u017ac\u00f3w wzrokowych, usilnie pr\u00f3buje je pozyska\u0107. Wykazuje ogromne zainteresowanie \u017ar\u00f3d\u0142ami \u015bwiat\u0142a. Godzinami przygl\u0105da si\u0119 promieniom s\u0142onecznym wpadaj\u0105cym przez okno, obserwuje cienie \u2013 im ostrzej zaznaczone, tym bardziej intryguj\u0105ce. Zbyt ma\u0142a wra\u017cliwo\u015b\u0107 wzroku ogranicza zdolno\u015b\u0107 widzenia, co powoduje, i\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em l\u0119ku staje si\u0119 wysoko\u015b\u0107, schody, ciemne tunele, du\u017ce szybko\u015bci. Charakterystyczne jest r\u00f3wnie\u017c miarowe ko\u0142ysanie, kr\u0119cenie si\u0119 wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi i obserwowanie rozbujanego lub wiruj\u0105cego \u015bwiata.<\/p>\n

Dom by\u0142 pe\u0142en kolor\u00f3w i wszystko wydawa\u0142o si\u0119 rusza\u0107 zbyt szybko, by zrozumie\u0107, co si\u0119 dzieje, ale ja zawsze nadawa\u0142am temu odpowiednie tempo (\u2026). Jednym ze sposob\u00f3w, by spowolni\u0107 otaczaj\u0105cy mnie \u015bwiat, by\u0142o mruganie oczami lub bardzo szybkie w\u0142\u0105czanie i wy\u0142\u0105czanie \u015bwiat\u0142a. Je\u015bli mrugasz naprawd\u0119 szybko, ludzie zachowuj\u0105 si\u0119 jak w starych poklatkowych filmach. (\u2026) Cz\u0119sto bawi\u0142am si\u0119 sama, hu\u015btaj\u0105c si\u0119 w \u201ema\u0142pim gaju\u201d, ogl\u0105daj\u0105c swoje karty, wspinaj\u0105c si\u0119 na drzewa, wyrywaj\u0105c kwiaty, kr\u0119c\u0105c si\u0119 w k\u00f3\u0142ko i w k\u00f3\u0142ko, wpatruj\u0105c prosto w s\u0142o\u0144ce. Upada\u0142am na ziemi\u0119 i ogl\u0105da\u0142am wiruj\u0105cy \u015bwiat.<\/p>\n

Williams<\/p>\n

Typowym zachowaniem dzieci, u kt\u00f3rych wyst\u0119puje wzrokowy bia\u0142y szum, jest cz\u0119ste dotykanie powiek, tarcie ich, rozci\u0105ganie lub silne poklepywanie. W efekcie widz\u0105 r\u00f3\u017cnokolorowe plamki, co jeszcze bardziej zniekszta\u0142ca postrzeganie rzeczywisto\u015bci. Ich wzrok jest jakby skierowany do wewn\u0105trz i obrazy, kt\u00f3re widz\u0105, pochodz\u0105 tak\u017ce stamt\u0105d. Unikaj\u0105 one kontaktu wzrokowego. \u201ePatrz\u0105 poprzez\u201d lub \u201epatrz\u0105, nie widz\u0105c\u201d, wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 zupe\u0142nie nieobecne, w ten spos\u00f3b czynnie si\u0119 odcinaj\u0105, zahamowuj\u0105 ekspansj\u0119 wzrokow\u0105. Nie znaczy to jednak, \u017ce nie widz\u0105; poruszaj\u0105 si\u0119 samodzielnie, nie obijaj\u0105c si\u0119 o przedmioty. Problemem jest rozpoznawanie obraz\u00f3w z\u0142o\u017conych, np. wyrazu ludzkiej twarzy, kt\u00f3rych percepcja wymaga \u015bwiadomego skupienia wzroku.<\/p>\n

Pami\u0119tam, \u017ce kiedy\u015b wszyscy ludzie mieli krzywe nosy i wygl\u0105dali okropnie, r\u00f3wnie\u017c moja matka, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej tak kocha\u0142em. Ludzie byli potworami, zwa\u0142y t\u0142uszczu bez kontur\u00f3w. Z\u00f6ller<\/p>\n

Osoby autystyczne nie potrafi\u0105 ogarnia\u0107, omiata\u0107 wzrokiem otoczenia, przeszukiwa\u0107 go. Sprawiaj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce ignoruj\u0105 otaczaj\u0105cy je \u015bwiat, a ich zachowania \u2013 deptanie po przedmiotach, potr\u0105canie ludzi \u2013 s\u0105 cz\u0119sto odbierane jako aspo\u0142eczne.<\/p>\n

Ich wzrok mo\u017ce by\u0107 wra\u017cliwy na r\u00f3\u017cne typy \u015bwiat\u0142a (zbyt jasne, b\u0142yszcz\u0105ce, mieni\u0105ce si\u0119), maj\u0105 te\u017c problemy z kontrastem, tunelowe widzenie, trudno\u015bci w skupieniu uwagi, k\u0142opoty w czytaniu (poruszaj\u0105ce, wibruj\u0105ce, ta\u0144cz\u0105ce litery). Nieprawid\u0142owo\u015bci te mo\u017cna skutecznie usun\u0105\u0107, stosuj\u0105c kolorowe folie, transparenty do czytania lub lekko barwione okulary, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zmniejszy\u0107 kontrast, manipulowa\u0107 barwami, przyciemni\u0107 albo rozja\u015bni\u0107 otoczenie.<\/p>\n

Nie ma spokoju ani chwili! Wra\u017cenia wci\u0105\u017c oko i ucho m\u0119cz\u0105. I wtedy w\u0142a\u015bnie trac\u0119 odwag\u0119, a \u017cycie staje si\u0119 udr\u0119k\u0105. Z\u00f6ller<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Co s\u0142yszy dziecko autystyczne?<\/strong><\/p>\n

Wiele dzieci dotkni\u0119tych autyzmem pocz\u0105tkowo jest diagnozowanych jako g\u0142uche. Ich zachowanie cz\u0119sto daje powody do takiego os\u0105du. Cz\u0119sto nawet trudno jest odr\u00f3\u017cni\u0107 zbyt ma\u0142o wra\u017cliwych od nadwra\u017cliwych, poniewa\u017c ci ostatni potrafi\u0105 by\u0107 w r\u00f3wnym stopniu oboj\u0119tni na d\u017awi\u0119ki. Przyczyny tego zachowania s\u0105 jednak zupe\u0142nie inne. Do dziecka o nadwra\u017cliwym s\u0142uchu dociera zbyt du\u017co r\u00f3\u017cnych d\u017awi\u0119k\u00f3w. S\u0142yszy ono nawet te, kt\u00f3rych my, obdarzeni normalnym s\u0142uchem, nie s\u0142yszymy, a nawet nie zdajemy sobie sprawy z ich istnienia. Za wszelk\u0105 cen\u0119 usi\u0142uje wi\u0119c ochroni\u0107 si\u0119 przed zgie\u0142kiem i ha\u0142asem, jakie panuj\u0105 w naszym \u015bwiecie. Czyni to na r\u00f3\u017cne sposoby: ucieka, oddala si\u0119 od \u017ar\u00f3d\u0142a d\u017awi\u0119ku, zatyka uszy albo chowa w jakie\u015b ustronne miejsca (np. pod gruby koc). Je\u017celi jednak te sposoby nie pomagaj\u0105, odcina dost\u0119p wszystkich bod\u017ac\u00f3w z zewn\u0105trz, jakby wy\u0142\u0105czaj\u0105c sw\u00f3j s\u0142uch. Jego twarz ma w\u00f3wczas zwykle popielatoszary kolor i dziecko sprawia wra\u017cenie zupe\u0142nie g\u0142uchego. Osoby z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 s\u0142uchu potrafi\u0105 jednocze\u015bnie bardzo dobrze tolerowa\u0107 ha\u0142as, kt\u00f3rego s\u0105 tw\u00f3rcami. D\u017awi\u0119ki s\u0105 wtedy pod ich ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0105, przestaj\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em l\u0119ku.<\/p>\n

Warkot wszelkich elektrycznych urz\u0105dze\u0144, monotonny szum, d\u017awi\u0119ki wydawane przez zwierz\u0119ta, odg\u0142osy t\u0142umu, ruchu ulicznego, syren i wiele, wiele innych, na kt\u00f3re my nawet nie zwracamy uwagi, s\u0105 dla osoby z autyzmem nie do wytrzymania. Wra\u017cenia te pojawiaj\u0105 si\u0119 niespodziewanie, s\u0105 niezrozumia\u0142e i tak intensywne, \u017ce a\u017c bolesne.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad przyj\u0119cia urodzinowe. By\u0142y dla mnie tortur\u0105. Huk p\u0119kaj\u0105cych nagle balon\u00f3w wywo\u0142ywa\u0142 prawdziwy wstrz\u0105s. (\u2026) Czasami s\u0142ysza\u0142am i rozumia\u0142am ka\u017cde s\u0142owo, a czasem mowa i d\u017awi\u0119ki zlewa\u0142y si\u0119, dociera\u0142y do mojego m\u00f3zgu jako niezno\u015bny ha\u0142as, podobny do zgrzytu przeje\u017cd\u017caj\u0105cego blisko towarowego poci\u0105gu. Zamieszanie i ha\u0142as, wywo\u0142ywane przez t\u0142um ludzi, obezw\u0142adnia\u0142y moje zmys\u0142y.<\/p>\n

Grandin, Scariano<\/p>\n

L\u0119k mog\u0105 powodowa\u0107 zjawiska atmosferyczne, jak wiatr, deszcz, burza z piorunami, \u015bnie\u017cyca, kt\u00f3re s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em bardzo intensywnych, nieprzewidywalnych i tajemniczych d\u017awi\u0119k\u00f3w o nieznanym pochodzeniu.<\/p>\n

Dzi\u015b wieje silny wiatr, nie mog\u0142am spa\u0107 w nocy. Tak jestem zm\u0119czona. Boj\u0119 si\u0119, \u017ce gdy tak wieje, wzro\u015bnie moje rozdra\u017cnienie. Zbyt jestem zale\u017cna od pogody i musz\u0119 wyzwoli\u0107 si\u0119 spod jej wp\u0142ywu.<\/p>\n

Magdalena Weso\u0142owska Pom\u00f3\u017c mi opanowa\u0107 strach przed \u015bwiatem<\/em>, 2002<\/p>\n

Dla dziecka o zbyt ma\u0142ej wra\u017cliwo\u015bci s\u0142uchowej \u015bwiat jest zdecydowanie za cichy. Do jego m\u00f3zgu dociera zbyt ma\u0142o bod\u017ac\u00f3w s\u0142uchowych, samo wi\u0119c poszukuje d\u017awi\u0119k\u00f3w. Dostarcza ich sobie z odpowiedni\u0105 intensywno\u015bci\u0105, krzyczy, trzaska drzwiami, \u0142omocze, czym si\u0119 tylko da. Interesuj\u0105 je zabawki, kt\u00f3re wydaj\u0105 dostatecznie g\u0142o\u015bny d\u017awi\u0119k, inne niszcz\u0105, ws\u0142uchuj\u0105c si\u0119 w odg\u0142osy towarzysz\u0105ce destrukcji. Uwielbiaj\u0105 mechaniczne warkoty i szumy do tego stopnia, \u017ce ca\u0142ymi godzinami potrafi\u0105 si\u0119 przys\u0142uchiwa\u0107 z mo\u017cliwie najbli\u017cszej odleg\u0142o\u015bci w\u0142\u0105czonej pralce, zmywarce, odkurzaczowi czy mikserowi.<\/p>\n

Sandra i ja bawi\u0142y\u015bmy si\u0119 w t\u0119 sam\u0105 gr\u0119 ka\u017cdego dnia. Ona si\u0119 \u015bmia\u0142a, ja si\u0119 \u015bmia\u0142am, obie si\u0119 \u015bmia\u0142y\u015bmy. Siada\u0142y\u015bmy obok siebie jedna przy drugiej i krzycza\u0142y\u015bmy sobie nawzajem do uszu. To mnie roz\u015bmiesza\u0142o, poniewa\u017c to \u0142askota\u0142o.<\/p>\n

Williams<\/p>\n

Dzieci z zaburzeniami typu bia\u0142y szum ws\u0142uchuj\u0105 si\u0119 w siebie, s\u0105 bardzo zaabsorbowane d\u017awi\u0119kami pochodz\u0105cymi z w\u0142asnego cia\u0142a. Tak jakby odg\u0142osy te zag\u0142usza\u0142y bod\u017ace pochodz\u0105ce z zewn\u0105trz. Po wysi\u0142ku uwa\u017cnie s\u0142uchaj\u0105 bicia swego serca, po posi\u0142ku odg\u0142os\u00f3w towarzysz\u0105cych pracy uk\u0142adu trawiennego. Lubi\u0105 manipulowa\u0107 tempem oddechu i obserwowa\u0107 efekty. Na r\u00f3\u017cne sposoby eksperymentuj\u0105 ze swoim cia\u0142em, przys\u0142uchuj\u0105c si\u0119 zmianom w nim zachodz\u0105cym. Cz\u0119sto wydaj\u0105 dziwne, niezrozumia\u0142e, z regu\u0142y nieadekwatne do sytuacji d\u017awi\u0119ki i przys\u0142uchuj\u0105 si\u0119 im. Ich aktywno\u015b\u0107 ogranicza si\u0119 jednak do w\u0142asnego cia\u0142a.<\/p>\n

Co czuje dziecko autystyczne?<\/strong><\/p>\n

Zaburzenia dotyku s\u0105 najbardziej powszechne u os\u00f3b z autyzmem. Dysfunkcje te s\u0105 widoczne zar\u00f3wno w ich aktywno\u015bci, jak i w reakcjach na dotyk z zewn\u0105trz. Zachowania oscyluj\u0105 pomi\u0119dzy ca\u0142kowitym unikaniem bod\u017ac\u00f3w dotykowych a intensywnym d\u0105\u017ceniem ku nim. Czynnikiem decyduj\u0105cym jest nasilenie i \u017ar\u00f3d\u0142o bod\u017aca. Zdecydowanie lepiej bywa tolerowany intensywny dotyk, kt\u00f3rego pochodzenie jest dobrze znane i ju\u017c wcze\u015bniej zaakceptowane jako bezpieczne. Dziecko musi by\u0107 przedtem uprzedzone o zamiarach drugiej osoby, bodziec ten nie mo\u017ce by\u0107 zaskoczeniem. \u017bycie jednak z natury jest nieprzewidywalne i zmienne, co powoduje, \u017ce autysta zazwyczaj ogromnie boi si\u0119 dotyku z zewn\u0105trz i czynnie go unika. Nie oznacza to wcale, \u017ce go nie potrzebuje.<\/p>\n

Rozpaczliwie chcia\u0142am by\u0107 kochana \u2013 przytulana. Jednocze\u015bnie unika\u0142am dotyku. (…) Ucieka\u0142am, cho\u0107 nie chcia\u0142am tego. (…) Istnieje pewien stan r\u00f3wnowagi \u2013 z jednej strony dziecko autystyczne uczy si\u0119, \u017ce dotyk mo\u017ce by\u0107 przyjemny, a z drugiej \u2013 unika go, boj\u0105c si\u0119, \u017ce nie b\u0119dzie si\u0119 mog\u0142o uwolni\u0107. (…) Nasze cia\u0142a wo\u0142aj\u0105 o kontakt z lud\u017ami, lecz gdy do niego dochodzi, wycofujemy si\u0119 z b\u00f3lem i zak\u0142opotaniem.\u00a0 Grandin, Scariano<\/p>\n

W tej sferze dozna\u0144 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 osoby, kt\u00f3re s\u0105 nadwra\u017cliwe, zbyt ma\u0142o wra\u017cliwe i odczuwaj\u0105ce stale bia\u0142y szum. Dzieci doznaj\u0105ce bia\u0142ego szumu zwi\u0105zanego z dotykiem cz\u0119sto bez powodu drapi\u0105 si\u0119 po ciele. Do\u015bwiadczaj\u0105 r\u00f3\u017cnych wra\u017ce\u0144 dotykowych, kt\u00f3re wydawa\u0142oby si\u0119, dziej\u0105 si\u0119 bez \u017cadnej przyczyny. Po ciele przechodz\u0105 im dreszcze, jakby dotkn\u0105\u0142 ich niewidzialny przedmiot. Ci\u0105gle dzia\u0142aj\u0105 na nie bod\u017ace, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142o kryje si\u0119 wewn\u0105trz cia\u0142a. Ich reakcje oraz zachowania s\u0105 dla nas niezrozumia\u0142e, nie znamy bowiem ich przyczyn. Dziecko o zbyt ma\u0142ej wra\u017cliwo\u015bci wydaje si\u0119 nie reagowa\u0107 na doznania cielesne. Do pobudzenia potrzebuje niezwykle silnych bod\u017ac\u00f3w. Doznania z zewn\u0105trz cz\u0119sto do niego nie docieraj\u0105, musi wi\u0119c samo dostarcza\u0107 sobie stymulacji. Potrafi gry\u017a\u0107 swoje d\u0142onie, wkuwa\u0107 w sk\u00f3r\u0119 szpilki, uderza\u0107 si\u0119, szczypa\u0107 \u2013 wszystko to wydaje si\u0119 sprawia\u0107 mu przyjemno\u015b\u0107. Przy tak obni\u017conej reakcji na b\u00f3l zdarza si\u0119, \u017ce dzieci te boj\u0105 si\u0119 dotyku. Jednocze\u015bnie odrzucaj\u0105 bod\u017ace zbyt s\u0142abe, zbyt ma\u0142o okre\u015blone, zbyt nieprzewidywalne. Wra\u017cenia takie s\u0105 dla nich r\u00f3wnie l\u0119kotw\u00f3rcze, jak dla os\u00f3b nadwra\u017cliwych.<\/p>\n

Zawsze akceptowa\u0142am przemoc mojej matki wobec mnie. (…) By\u0107 mo\u017ce w jaki\u015b dziwny spos\u00f3b ta skrajno\u015b\u0107 by\u0142a jedynym fizycznym kontaktem, jaki mog\u0142am znie\u015b\u0107, a kt\u00f3ry nie sprawia\u0142 mi b\u00f3lu. Delikatno\u015b\u0107, uprzejmo\u015b\u0107 i przywi\u0105zanie przera\u017ca\u0142y mnie lub co najmniej sprawia\u0142y, \u017ce czu\u0142am si\u0119 bardzo niezr\u0119cznie. By\u0142o co\u015b przygniataj\u0105cego w do\u015bwiadczaniu fizycznego kontaktu (…) strach przed dotykiem by\u0142 tym samym co strach przed \u015bmierci\u0105.\u00a0\u00a0 Williams<\/p>\n

Tak ogromny l\u0119k przed dotykiem przejawiaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c osoby nadwra\u017cliwe, ich wyczulenie jednak na wszelkie bod\u017ace dotykowe jest zdecydowanie wi\u0119ksze. Nie brak im stymulacji, wr\u0119cz przeciwnie, odczuwaj\u0105 zbyt du\u017co. Ciasne, kr\u0119puj\u0105ce lub zbyt szorstkie ubrania, ucisk lub sam kontakt z takimi materia\u0142ami mo\u017ce by\u0107 dla dziecka niezwykle przykry.<\/p>\n

Czu\u0142am, jak moje przygniecione uszy zamieniaj\u0105 si\u0119 w jedno gigantyczne ucho. Otok zaciska\u0142 si\u0119 wok\u00f3\u0142 g\u0142owy. (…) Boli. Gniecie moje w\u0142osy. Nienawidz\u0119 go. (…) Wwierca\u0142am si\u0119 palcami w kapelusz, kt\u00f3ry sprawia\u0142 mi tyle b\u00f3lu, pr\u00f3buj\u0105c zrobi\u0107 w nim dziur\u0119. (…) \u2013 ohydny niebieski grzyb.\u00a0 Grandin, Scariano<\/p>\n

\u0179le znosz\u0105 tak\u017ce gwa\u0142towne zmiany temperatury i ci\u015bnienia. Dzieci nadwra\u017cliwe nie toleruj\u0105 b\u00f3lu, zazwyczaj unikaj\u0105 dotyku innych ludzi \u2013 w\u0142asny jest delikatny, rytmiczny, przewidywalny i na pewno bezpieczny. Jednak mimo tak ogromnego l\u0119ku przed dotykiem fizycznym kontaktem, nieopanowanego pragnienia ucieczki, osoby autystyczne, jak ka\u017cdy cz\u0142owiek, bardzo go potrzebuj\u0105. Zwykle koj\u0105co dzia\u0142a na nie stymulacja plec\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce jest to nie\u015bwiadome poszukiwanie dozna\u0144 z okresu p\u0142odowego. Potrzeba bycia dociskanym jest charakterystyczna dla wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b z autyzmem, niezale\u017cnie od stopnia wra\u017cliwo\u015bci na dotyk.<\/p>\n

Urz\u0105dzenie, kt\u00f3re w ko\u0144cu zbudowa\u0142am [maszyna \u015bciskaj\u0105ca], by\u0142o t\u0105 tajemnicz\u0105, wy\u015bnion\u0105 kryj\u00f3wk\u0105 z dzieci\u0144stwa. (…) Cho\u0107 poskrom by\u0142 tylko mechanicznym urz\u0105dzeniem, prze\u0142amywa\u0142 moj\u0105 obronno\u015b\u0107 dotykow\u0105 \u2013 i mog\u0142am odczu\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 i przywi\u0105zanie (…) wyrazi\u0107 to, co czu\u0142am do siebie i innych. By\u0142o tak, jakby otworzy\u0142y si\u0119 drzwi, za kt\u00f3rymi skrywa\u0142y si\u0119 dot\u0105d emocje.\u00a0 Grandin, Scariano<\/p>\n

Nieprawid\u0142owo\u015bci mog\u0105 dotyczy\u0107 wszystkich pi\u0119ciu zmys\u0142\u00f3w, a zatem zaburzony mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c w\u0119ch i smak. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce na tym komplikacje si\u0119 nie ko\u0144cz\u0105, zazwyczaj dysfunkcje r\u00f3\u017cnych zmys\u0142\u00f3w wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 ze sob\u0105.<\/p>\n

Fragmentaryczno\u015b\u0107 odbieranego \u015bwiata.<\/strong><\/p>\n

Nic nie by\u0142o ca\u0142o\u015bci\u0105 z wyj\u0105tkiem kolor\u00f3w i b\u0142ysk\u00f3w w powietrzu. (\u2026) Zawsze uwa\u017ca\u0142am, \u017ce \u015bwiat by\u0142 rozerwany na cz\u0119\u015bci. Moja matka by\u0142a zapachem i struktur\u0105, m\u00f3j ojciec d\u017awi\u0119kiem, a m\u00f3j starszy brat czym\u015b, co si\u0119 porusza.<\/p>\n

Williams za: Edelson, www.autism.org<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi odbiera zjawiska jako ca\u0142o\u015b\u0107, co jest zdecydowanie bardziej ekonomiczne i pozwala na lepsz\u0105 orientacj\u0119 w otoczeniu. Dzi\u0119ki temu mo\u017cemy odczyta\u0107 sytuacj\u0119 w zale\u017cno\u015bci od kontekstu. Postrzeganie wy\u0142\u0105cznie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w sprawia, \u017ce obraz docieraj\u0105cy do autysty jest zbiorem osobnych obiekt\u00f3w, kt\u00f3re nie tworz\u0105 \u017cadnej ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Moja zdolno\u015b\u0107 do interpretowania tego, co widz\u0119, by\u0142a upo\u015bledzona, poniewa\u017c ka\u017cdy fragment tego, co mnie otacza\u0142o, traktowa\u0142am osobno, nie rozumiej\u0105c jego zwi\u0105zk\u00f3w z otoczeniem. Widz\u0105c nozdrza, nie wi\u0105za\u0142am ich z poj\u0119ciem nosa.\u00a0\u00a0 Williams<\/p>\n

Osoby z zaburzeniami autystycznymi widz\u0105, s\u0142ysz\u0105 i odczuwaj\u0105 otaczaj\u0105cy je \u015bwiat w postaci oderwanych fragment\u00f3w i nie s\u0105 w stanie dostrzega\u0107 relacji mi\u0119dzy nimi, co uniemo\u017cliwia im ca\u0142o\u015bciowe zrozumienie sytuacji, a w rezultacie bardzo utrudnia funkcjonowanie i przystosowanie. Do ich \u015bwiadomo\u015bci docieraj\u0105 informacje, kt\u00f3re zupe\u0142nie nie oddaj\u0105 sensu otaczaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci. Czasami tylko jedna rzecz, jeden sygna\u0142 mo\u017ce dotrze\u0107 do m\u00f3zgu. Zamiast obrazu pe\u0142nego d\u017awi\u0119k\u00f3w, zapach\u00f3w, kolor\u00f3w, autysta jest \u015bwiadomy jedynie jednego z tych element\u00f3w. Ka\u017cdy bodziec dociera do niego oddzielnie, co wprowadza ogromny chaos. Pog\u0142\u0119bia izolacj\u0119 od \u015bwiata zewn\u0119trznego, pozostawiaj\u0105c go samotnego w tym niezrozumia\u0142ym otoczeniu.<\/p>\n

Jestem dlatego tak upo\u015bledzony, \u017ce nie mog\u0142em zrozumie\u0107, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 mnie dzia\u0142o. Pami\u0119tam tylko jedno: g\u0142\u00f3d, b\u00f3l i z\u0142e samopoczucie.<\/p>\n

Z\u00f6ller<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

W\u0142asny \u015bwiat bezpiecznym wi\u0119zieniem<\/strong><\/p>\n

Cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119, \u017ce osoby dotkni\u0119te autyzmem \u017cyj\u0105 gdzie\u015b obok nas. Jak jednak wygl\u0105da to \u201emiejsce\u201d, do kt\u00f3rego tak cz\u0119sto uciekaj\u0105? W skonstruowanym przez siebie \u015bwiecie odnajduj\u0105 poczucie bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego nie potrafi\u0105 znale\u017a\u0107 nigdzie indziej. To one kreuj\u0105 tam w\u0142asn\u0105, pozbawion\u0105 zagro\u017ce\u0144 rzeczywisto\u015b\u0107 i sprawuj\u0105 nad ni\u0105 ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0119.<\/p>\n

Jednym z moich ulubionych zaj\u0119\u0107 by\u0142o kr\u0119cenie si\u0119. Siada\u0142am na pod\u0142odze i obraca\u0142am si\u0119 w k\u00f3\u0142ko. Pok\u00f3j wirowa\u0142 razem ze mn\u0105. Taka autostymulacja sprawia\u0142a, \u017ce czu\u0142am si\u0119 silna \u2013 mog\u0142am kontrolowa\u0107 rzeczy. Ostatecznie potrafi\u0142am obraca\u0107 ca\u0142ym pokojem. Czasami te\u017c obraca\u0142am \u015bwiatem.\u00a0 Grandin, Scariano<\/p>\n

Ka\u017cde, nawet najdziwniejsze zachowanie jest celowe. Niekt\u00f3re z nich daj\u0105 poczucie sprawstwa, inne po prostu ukojenie. \u017badne z nich nie mo\u017ce dziecka zaskoczy\u0107, wi\u0119c jest bezpieczne.<\/p>\n

Dla mnie \u017cycie by\u0142o ruchomym teatrem i moim jedynym sposobem, by si\u0119 z niego wydosta\u0107, by\u0142o pozbycie si\u0119 wszystkiego, co mog\u0142o si\u0119 do mnie zbli\u017cy\u0107 i wp\u0142yn\u0105\u0107 na mnie. (\u2026) Tak jak w tr\u00f3jwymiarowym kinie rzeczy na ekranie zacz\u0119\u0142y atakowa\u0107 m\u00f3j \u015bwiat. (\u2026) \u201eM\u00f3j w\u0142asny \u015bwiat\u201d za\u015b m\u00f3g\u0142 by\u0107 samotny, lecz by\u0142 przewidywalny i pojawia\u0142 si\u0119, kiedy chcia\u0142am. Williams<\/p>\n

Bez ludzkiego dotyku i g\u0142osu dziecko autystyczne jest w tym wewn\u0119trznym \u015bwiecie bardzo osamotnione. Stara wi\u0119c znale\u017a\u0107 sobie \u201etowarzyszy\u201d, jego rzeczywisto\u015b\u0107 obejmuje jednak wy\u0142\u0105cznie rzeczy martwe, tylko one s\u0105 przewidywalne i niegro\u017ane. Zabawy, jak r\u00f3wnie\u017c \u201eprzyja\u017anie\u201d, mog\u0105 przyjmowa\u0107 najr\u00f3\u017cniejsze formy.<\/p>\n

Mog\u0142am godzinami siedzie\u0107 na pla\u017cy, przesypuj\u0105c piasek mi\u0119dzy palcami i formuj\u0105c miniaturowe g\u00f3ry. Ka\u017cde ziarnko piasku intrygowa\u0142o mnie niczym naukowca spogl\u0105daj\u0105cego w mikroskop. Kiedy indziej wpatrywa\u0142am si\u0119 w linie papilarne, \u015bledz\u0105c ka\u017cd\u0105 z nich tak, jakby by\u0142a drog\u0105 na mapie. Grandin, Scariano<\/p>\n

Ludzie zawsze m\u00f3wili, \u017ce nie mam przyjaci\u00f3\u0142. W istocie m\u00f3j \u015bwiat by\u0142 ich pe\u0142ny. Oni byli zdecydowanie bardziej magiczni, godni zaufania, przewidywalni i prawdziwi ni\u017c inne dzieci i zawsze przychodzili. To by\u0142 m\u00f3j \u015bwiat, gdzie nie musia\u0142am kontrolowa\u0107 siebie, obiekt\u00f3w, zwierz\u0105t i natury, kt\u00f3re po prostu przy mnie by\u0142y.\u00a0\u00a0 Williams<\/p>\n

Bardzo du\u017co wysi\u0142ku kosztuje autyst\u00f3w ucieczka od \u015bwiata zewn\u0119trznego, je\u015bli jednak uda im si\u0119 zbudowa\u0107 tak\u0105 fortec\u0119, jeszcze trudniej jest ich p\u00f3\u017aniej z niej wydosta\u0107. Nawet oni sami maj\u0105 ogromne trudno\u015bci w zburzeniu tego muru.<\/p>\n

Nie chcie\u0107 czego\u015b, nie chcie\u0107 do obrzydzenia, ale by\u0107 mimo to zmuszanym do czynienia tego, jakby pod wp\u0142ywem niewidzialnej si\u0142y, to jest tragedia. (\u2026) Nie robi\u0119 tego, co chc\u0119. Wszystko jest wspinaniem si\u0119 pod g\u00f3r\u0119. Nie mog\u0119 przez to przebrn\u0105\u0107. (\u2026) Nie mog\u0119 przeskoczy\u0107 przez fortec\u0119, kt\u00f3r\u0105 budowa\u0142em przez 15 lat po to, by mi nie przeszkadzano. Z\u00f6ller<\/p>\n

Przytulne schronienie staje si\u0119 wi\u0119zieniem. Osoby autystyczne rozpaczliwie poszukuj\u0105 stymulacji, d\u0105\u017c\u0105 do kontaktu, chc\u0105 wydosta\u0107 si\u0119 ze swojej \u201eskorupy\u201d, jednocze\u015bnie parali\u017cuje je strach przed nieznanym. Je\u015bli w og\u00f3le komunikuj\u0105 \u00a0si\u0119 z nami, to robi\u0105 to symbolicznie poprzez zakodowany system gest\u00f3w, wiersze albo rysunki. Prawdziw\u0105 skarbnic\u0105 wiedzy o ich \u015bwiecie i emocjach s\u0105 prace os\u00f3b autystycznych uzdolnionych plastycznie.<\/p>\n

Funkcjonowanie w \u015bwiecie innych ludzi<\/strong><\/p>\n

Panuje powszechne przekonanie, \u017ce autysta pragnie izolacji, odczuwa niech\u0119\u0107 do \u015bwiata i ludzi. Jednak jego zachowania nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z potrzeb\u0105 samotno\u015bci. Wszystkie te desperackie dzia\u0142ania: ucieczka w \u015bwiat przedmiot\u00f3w i wyobra\u017ani, unikanie lub obsesyjne d\u0105\u017cenie do bod\u017ac\u00f3w, zachowania nieakceptowane spo\u0142ecznie, nie s\u0105 \u015bwiadomym wyborem osoby. To rozpaczliwa pr\u00f3ba poradzenia sobie z dysfunkcjami m\u00f3zgu, z w\u0142asnym zaburzeniem. To dzia\u0142ania, kt\u00f3re przynajmniej dora\u017anie umo\u017cliwiaj\u0105 przetrwanie \u2013 wo\u0142anie o pomoc \u015bwiadcz\u0105ce o ogromnym cierpieniu.<\/p>\n

Nie wiem nic o sobie, nie rozumiem sama siebie\u2026Tak mi ci\u0119\u017cko. (\u2026) Moje \u017cycie jest potwornie ci\u0119\u017ckie, lecz nie umiem przej\u015b\u0107 pewnej granicy i nie wiem dlaczego. Weso\u0142owska<\/p>\n

Ukoi\u0107 to cierpienie mo\u017ce jedynie drugi cz\u0142owiek, jego dotyk, wzrok i s\u0142owo. By dosta\u0107 si\u0119 do szczelnie zamkni\u0119tego \u015bwiata osoby autystycznej, trzeba przezwyci\u0119\u017cy\u0107 jej l\u0119k. Nale\u017cy sta\u0107 si\u0119 symbolem bezpiecze\u0144stwa. Metody przedzierania si\u0119 do tego \u015bwiata s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne, trudno stwierdzi\u0107, kt\u00f3re s\u0105 bardziej skuteczne, a kt\u00f3re mniej. To, co dzia\u0142a na pewno, to mi\u0142o\u015b\u0107. Bo jedynie cz\u0142owiek mo\u017ce obdarzy\u0107 drugiego cz\u0142owieka tym, co najcenniejsze: mi\u0142o\u015bci\u0105, szacunkiem, zaufaniem. Ka\u017cdy z nas tego potrzebuje. Osoba autystyczna potrzebuje tego JESZCZE BARDZIEJ.<\/strong><\/span><\/p>\n

Grandin, Scariano<\/strong><\/span><\/p>\n

Dziecko autystyczne samo wskazuje nam, jak dotrze\u0107 do jego rzeczywisto\u015bci \u2013 trzeba tylko uwa\u017cnie patrze\u0107. W swoich dziwnych i niezrozumia\u0142ych zachowaniach przekazuje komunikaty m\u00f3wi\u0105ce o w\u0142asnych potrzebach, o tym, co lubi, a czego nie. Jak ka\u017cdy cz\u0142owiek posiada pewne zdolno\u015bci autoterapeutyczne. Pod\u0105\u017canie t\u0105 drog\u0105 otwiera drzwi tajemniczego \u015bwiata. Blisko\u015b\u0107 drugiego cz\u0142owieka jest niezb\u0119dna do powodzenia terapii.<\/span><\/strong><\/p>\n

[youtube]http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=LtEOlo7OaDo[\/youtube]<\/p>\n

MOTYLKU – TW\u00d3J KA\u017bDY KROCZEK DO PRZODU – TO OGROMNY SUKCES TW\u00d3J,\u00a0 NASZA RADO\u015a\u0106 PRZEOGROMNA…<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n

NIC NA SI\u0141\u0118 ISKIERKO…STARASZ SI\u0118, DAJESZ RAD\u0118….KOCHAM CIEBIE TAKIM, JAKIM BY\u0141E\u015a, JESTE\u015a, B\u0118DZIESZ….TO JASNE PROMYCZKU..<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Desperacko poszukiwa\u0142am mo\u017cliwo\u015bci uwolnienia si\u0119 od stanu \u201el\u0119ku\u201d. Oscylowa\u0142am mi\u0119dzy impulsywnym zachowaniem a wycofaniem si\u0119 w sw\u00f3j wewn\u0119trzny \u015bwiat, gdzie mog\u0142am unikn\u0105\u0107 stymulacji. (\u2026) Dziecko autystyczne potrzebuje bezpiecze\u0144stwa, jakie daj\u0105 […]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"Layout":""},"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3178"}],"collection":[{"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3178"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3178\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/pokochajciekubusia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}